Voor wie het dit jaar het nog niet aandurft om naar het buitenland op vakantie te gaan en er toch even uit wil, is het de uitgelezen kans om de ultieme fietstocht in Friesland te proberen. Namelijk de Elfstedentocht. Met een tocht van 265 kilometer lang kun je genieten van het (eigen)Friese landschap en lekker sportief bezig zijn.

Wat kom je zoal tegen

DRACHTEN – Wie heeft zich niet laten betoveren door zandkunstenaar Gert van der Vijver? Wat De Zandtovenaar uit Drachten met zand doet is ongelooflijk. Jarenlang deed hij dat op tv; zand strooien op een verlichte glasplaat en zo creëerde hij een magisch schouwspel. Verhalen, vooral uit de Bijbel, maakte hij levend met zijn prachtige voorstellingen. Met name de special Kerst met de Zandtovenaar was een groot succes. 

Gert kreeg vorig jaar een eervolle opdracht door het ontwerp voor de penning ter gelegenheid van 250 circuscultuur en de (afgelaste) 25ste editie van het festival Pride Amsterdam te maken.

Daar waar voorheen de zuivelwinkel Zuco was, heeft Wiebe de Jong (28) in Dokkum een prachtige nieuwe winkel in de stijl van oldskool/vintage geopend: W’iis, afgeleid van Wiebe’s Iis en met een knipoog naar wiis, Fries voor wijs. IJsmaker en patissier Wiebe de Jong is niet de eerste de beste. Hij is een kampioen in zijn vak, opgeleid in het mekka van ijs maken: Bologna in Italië. Wiebe, afkomstig uit Hantumhuizen en nu woonachtig in Dokkum, heeft een horeca-achtergrond. In diverse toprestaurants heeft hij gewerkt, waaronder Lauswolt en Élevé.

HARLINGEN – Burgemeester Roel Sluiter van Harlingen heeft uit handen van voorzitter Johan Schikker als erelid het eerste warmhoudpakket van de Frisian Tall Ships Club in ontvangst genomen. Dat gebeurde in het bijzijn van voorzitter Jan Reier Arends en directeur Lieuwe Krol aan boord van tallship Thalassa. Normaalgesproken wordt in deze periode van het jaar een netwerkbijeenkomst voor de leden van de FTSC georganiseerd, maar vanwege alle beperkingen door het Covid-19 virus, kon deze bijeenkomst niet plaatsvinden.

Een bionische Zweed met de kennis van nu

EZUMAZIJL – De Volvo Duett van Ebele Visser is een plaatje. Oud vanbuiten, jong vanbinnen. Ebele sleutelt al zeven jaar aan deze bionische auto. De voltooiing van de renovatie is in zicht. 

Ebele schrikt er niet van concessies te doen aan de originaliteit: ‘Ik heb deze auto niet voor de show, ik wil erin rijden. Ik heb hem helemaal uit elkaar gehaald. Elk onderdeel heb ik nagekeken. Alles wat eraan toe was is vervangen, vernieuwd of gerestaureerd.’

SNEEK – De trek van de stad naar het platteland is onmiskenbaar. Aangestoken door corona. Steeds meer westerlingen weten de weg naar de provincie te vinden. In een enquête heeft bijna de helft aangegeven te willen verhuizen uit de hectiek van de Randstad. Met name naar Friesland. Wij zijn kennelijk een sterk merk, een mooie provincie, een plezierig volk. Het dorpsleven wordt ineens verheerlijkt. Op tv loopt er al een serie: Het Dorp. Daar komt Friesland ook in voor. De illustratieve beelden komen voorbij; de boerenslootjes, de kerk, de dorpskroeg, het gesprek over de heg, het mastklimmen.

Tjitte de Wolff heeft het voorzitterschap van Fryslân Culinair overgenomen van Bea Ligthart die deze functie vijf jaar heeft vervuld. In de directeur van Golden Tulip hotel-restaurant Tjaarda Oranjewoud heeft de club een preses die gepokt en gemazeld is in hospitality. Hij neemt een schat aan ervaring mee. Al een kwart eeuw zwaait hij de scepter bij Tjaarda.

Op de vergadering in zijn eigen zaak waar hij werd geïnstalleerd, gaf Tjitte aan waar Fryslân Culinair zich op gaat richten: op nog meer collegialiteit en elkaar inspireren en verbeteren.

HEERENVEEN – De samenstelling van de jaarlijkse Quote 500 was wederom de bekende slag in de lucht. De Quote-redactie weet bedrijven, dochtermaatschappijen, brievenbusfirma’s, omzetten en winsten aardig in beeld te krijgen, maar van schulden en schuldposities en van eigendommen lang niet altijd. Toch wekt het lijstje van rijkste Nederlandse altijd veel nieuwsgierigheid. Daarom publiceren media namen die erin staan. Ze willen natuurlijk dat hun kolommen worden gelezen. In Friesland gebeurt dat ook want er staan altijd Friezen tussen de rijkaards, al zijn het er niet veel.

DONKERBROEK – Kijken met je oren, het is mogelijk door supersnel 5G. Tristan Bangma uit Donkerbroek is door een aandoening aan de oogzenuwen nagenoeg blind (zijn gezichtsvermogen is slechts één procent) maar desondanks stoof de paralympisch- en wereldkampioen op de tandem op de wielerbaan in Alkmaar in zijn uppie de piste rond. Met dank aan het 5G-internet van Vodafone dat deze techniek overdroeg aan het Fonds Gehandicaptensport. Er gaat straks een wereld open voor sportende visueel gehandicapten.

BIRDAARD – Het Ruurd Wiersma Hûs had graag stil willen staan bij het feit dat de naamgever veertig jaar geleden (1980) is overleden. Helaas, corona gooide roet in het eten. Voor een klein museum als dit is het overleven. Dat baart Uilke Wiersma, oomzegger van de schilderende melkvaarder, zorgen. 

‘Het museum verdient een energieker bestuur. Men had in bepaalde periodes vorig jaar vaker open kunnen zijn, er wordt weinig reclame gemaakt, het aantal vrijwilligers is te laag en het museumhuisje heeft een schoonmaakbeurt nodig,’ zegt Uilke, etaleur van professie.

Zijn oom was een zondagsschilder.

HEERENVEEN – Eenzaamheid werd door corona in 2020 wel het diepst gevoeld. De ultieme eenzaamheid was in je eentje te sterven, zonder naasten om je heen, of alleen maar enkele familieleden uit je omgeving die een arm om je heen konden slaan. In de laatste levensfase is nabijheid ervaren van groot emotioneel belang. Niemand wil wegkwijnen. Een hospice waar je alle steun kunt krijgen die je nodig hebt en waar je toch je privacy blijft houden, kan voor terminale mensen een warme plek zijn om waardig afscheid van het leven te kunnen nemen. Daarom neemt een hospice een waardevolle plek in de samenleving in. Hoe nodig dat is blijkt uit de cijfers

LEEUWARDEN – Natasja Kesteloo is vol enthousiasme gestart als de nieuwe zakelijk leider van het Fries StraatFestival (FSF). De voormalige ‘heit & mem’, zoals productieleider Wiebe Kootstra en zakelijk leider Margriet Havinga vaak gekscherend door de crew werden genoemd, hebben dit jaar afscheid genomen. Zij speelden een belangrijke verbindende rol in het team, maar na jarenlange betrokkenheid hebben de beide rotten in het vak dit jaar besloten hun geesteskind los te laten en hun festivalwerkzaamheden over te dragen aan de nieuwe garde. Met Natasja Kesteloo erbij bestaat het kernteam nu uit artistiek leider

SNEEK – Het zijn uitdagende tijden voor veel bedrijven, restaurants en evenementenlocaties als Lokaal 55 in Sneek. Het vergt uithoudingsvermogen en creativiteit. Henk en Hanneke Hanenburg van Lokaal 55 heeft iets nieuws bedacht: thuis koken met begeleiding van de koks van Lokaal 55 via een livestream. Bedrijven konden zo in donkere dagen hun medewerkers op bijzondere wijze bedanken voor hun inzet.

Bij bedrijven werken veel mensen thuis, medewerkers zien elkaar niet veel. De huidige omstandigheden vragen veel van bedrijven en medewerkers.

NIEUW-VENNEP – Vader Jaap en zoon Martijn Kwast kijken terug op een bijzonder 2020. Een slecht jaar voor deze wijnkopers, zou je denken. Restaurants, bars en cafés die grotendeels gesloten bleven als gevolg van de beperkende coronamaatregelen door de overheid. Nu krijg je de Kwasten al niet gauw somber, maar er is volgens hen ook geen reden toe. 

‘Het enige plezier wat er nog te beleven viel waren de wijnen en de spijzen,’ lachen de twee uitbundig. Ze kijken altijd naar de bright side of life.

Leeftijd: 48.

Geboorteplaats: Makkum.

Woonplaats: Makkum.

Burgerlijke staat: Getrouwd met Sybrand van der Gaast (48), 2 kinderen: Rik (21), civiele techniek studerend aan Universiteit Twente, en Hanna (18), gezondheid en maatschappij studerend aan Wageningen University & Research. 

Opleiding: Havo en diverse vakopleidingen (kappersschool, grime, hoeden).

Functie: Ondernemer.

FRANEKER – De samenstand van de planeten Jupiter en Saturnus was in ons land niet goed te zien vanwege de bewolking en het regenachtige weer. In het Koninklijke Planetarium van Eise Eisinga in Franeker, gebouwd van 1774 tot 1781, was deze zeldzame samenstand die op de kortste dag van het jaar, 21 december, plaatsvond, wel goed te zien. Zo perfect is dit planetarium, een UNESCO-werelderfgoed, gebouwd. Helaas kon het publiek hier niet het moment zien dat Jupiter en Saturnus van de Aarde gezien in één lijn stonden en dus ook één licht vormden, want door de corona was het Planetarium gesloten.

‘Heel spijtig,’ aldus conservator Adrie

Jan Gerard van der Wal heeft zijn restaurant Le Petit Bistro in Sneek verkocht aan Jeroen van der Geest (25) en diens partner Benthe Smithuis (22). Een verrassende deal die snel beklonken werd. Jeroen en Benthe hebben gewerkt in het Haagse restaurant Tapisco, een hotspot aldaar. Een eigen zaak was hun wens en ze waren toe aan een volgende stap in hun leven. Den Haag werd hen ook wat te hectisch met alle protesten op het Malieveld en bij de regeringsgebouwen. Ze wonen in Irnsum en de rust en ruimte in Friesland voelt weldadig aan. De stad Sneek is een geweldige plek om een restaurant te hebben, vinden ze.

‘Als Sigrid Kaag premier wordt emigreer ik’

EESTERGA – De luis in de pels van heel Nederland schuilt in het buurtschap Eesterga net boven Lemmer. Hij heet Jan Dijkgraaf. Iedereen die hypocriet is kan door hem op de korrel worden genomen in zijn dagelijkse internetcolumn Briefje van Jan. Hij neemt geen blad voor de mond en wordt gevreesd door politici, bestuurders en BN’ers. Als ‘kontschopper’ houdt hij ons land wakker maar zichzelf ook. Elke ochtend staat hij om vijf uur op om zijn eerste pennenvrucht te baren. Dan kan het gebeuren dat hij uit de bocht vliegt.

LEEUWARDEN – In aanwezigheid van Foppe de Haan en Wiebe Wieling werd een nieuwe Elfstedentocht aangekondigd: namelijk de Golfelfstedentocht van 2021. Bij deze Elfstedentocht worden op 11 Friese golfbanen gespeeld, waarbij elke baan staat voor een Elfstedenstad. Van 4 t/m 6 juni staat golfpro Auke Hempenius een enorme uitdaging te wachten. In drie dagen alle 155 holes spelen! Alle opbrengsten gaan naar het goede doel: Het Foppe Fonds. Iedereen kan met Auke meespelen.

Wonen op een Gaasterlandse bult

OUDEMIRDUM – ‘Al strûpt hiel Fryslân der ûnder, wy hâlde hjir droege fuotten,‘ zegt Iebele van der Meulen hoog en droog op een mooie winterochtend zittend op het betonterras, uitkijkend over het dal aan zijn voeten, een oude, droge slenk van de Zuiderzee die vroeger bij hoog water vol stroomde. De Gaasterlandse bult waarop het huis van Iebele en zijn partners Joop en Rik staat, reikt tot zeven meter boven de zeespiegel. Een veilige plek dus, over de eeuwen bekeken dan. Iebele heeft er zijn stek gevonden, hoewel hij niet aan één plek gebonden wil zijn.

JOURE – Bij jachtwerf De Jong in Joure, de kraamkamer van houten schepen, zijn deze winter twee vletten van 7.5x2.5 meter in aanbouw. Een stukje Friesland-glorie optima forma. Ambachtelijk vakmanschap wordt er gedemonstreerd. De bouwers zijn Jaap Veenstra en Sander Swart. Ze vormen een tweemanschap volgens het klassieke model van meester-gezel. 

‘Want hoe goed je ook bent opgeleid, het bouwen van zulke schepen lukt je niet zonder gedegen praktijkopleiding,’ zegt werfeigenaar Aaldert de Jonge.

De in opdracht te bouwen vletten met als thuishavens Kaag en Rotterdam zijn volledig van teak op eikenhouten spanten

JOURE – Precies 500 jaar na zijn dood heeft Grutte Pier er een nieuw zwaard bij. Meestergoudsmid Watze van der Wal uit Joure vervaardigde een exacte kopie van het originele wapen, maar dan op schaal, van 18 karaat goud en bezet met 500 diamanten. Waarde: 37.000 euro. 

‘Ik heb ‘m gewoon voor mezelf gemaakt, maar als een gek hem wil kopen dan kan dat.’

Watze is al jaren gefascineerd door zwaarden. En door Friesland. Toen Leeuwarden in 2018 culturele hoofdstad was, zag hij een mooie gelegenheid om zijn passies en zijn werk te combineren.

LEEUWARDEN – Een tafel waaraan je niet alleen zelf verhalen vertelt, maar die op zich al boekdelen spreekt. Dat is de tafel die aan de breinen van Peter FranszHessel van der Hoop en Alex Hamming ontsproot en die gestalte kreeg in de Grosvenor-table. Een stoere, ambachtelijk ogende metalen designtafel met een industrieel karakter, uitgevoerd in bronzen, koperen, messing, zilvernikkelen en gelakte versies. Gestoeld op de kenmerkende patrijspoortenpoten in hoekspantuitvoering die zijn afgekeken van waterdoorlatende spantwerkschotten in een lichtschip.

JOURE – Net voordat de lockdown werd afgekondigd hield Jan Wagenaar een leuk publieksevenement met zijn modezaak Yok Yok in Joure. Hij had namelijk Gertjan Verbeek uitgenodigd om diens biografie Recht voor de raap te signeren. Even deed de gemeente moeilijk maar Jan had alles in goede banen geleid. Gertjan zat achter in de zaak aan een tafeltje en wachtte de belangstellenden op. Ook auteur Eddy van der Ley was aanwezig. Een kleine honderd mensen kocht een boek.

‘Mooi om op deze wijze mijn zaak even onder de aandacht te brengen,’ zei Jan Wagenaar.

RIEN – Ze is hét gezicht van Heerenveen, Judy Bruinsma (58). Bekend bij alle voetbaljournalisten in het land. Als gastvrouw in het perscentrum pakt ze met haar onweerstaanbare charme iedereen in. Heerenveen staat in ieder geval qua gastvrijheid bovenaan in de Eredivisie, en dat is ook wat waard. Judy zorgt ervoor dat het karakter en de familiaire sfeer van de club niet verloren is gegaan.

‘Dat de club nou net in 2020 een eeuw bestond was sneu. Wij konden het niet vieren, niks ging door. Er was geen bal aan en we hadden ons er zo op verheugd,’ zegt Judy met die heerlijke Canadese knauw van haar.

Website realisatie: Noordoost.nl Heerenveen